Stawki podatku

Drugim obok podstawy obliczenia podatku elementem konstrukcji podatku, niezbędnym - w zasadzie - do ustalenia wysokości świadczenia podatkowego, jest stawka (stawki) podatku. Stawki podatku mogą być bądź to stawkami kwotowymi, bądź stosunkowymi. Te ostatnie z kolei mogą mieć postać - najczęściej procentową, ułamkową albo wielokrot-nościową. Rzadziej spotykane są stawki ułamkowe (np. „1/2 podstawy obliczenia podatku”) bądź wielokrotnościowe (np. „trzykrotność podstawy obliczenia podatku”). Stawka kwotowa to ilość jednostek pieniężnych, jaką należy zapłacić od jednostki podstawy obliczenia podatku (np. „ 1000 zł od 1 m2 grun tu”). Stawka kwotowa może być stosowana zarówno wówczas, gdy podstawa obliczenia podatku ma wyraz ilościowy (jak w powyższym przykładzie), jak też wartościowy (np. „100 zł od 1000 zł dochodu”). W praktyce stawki kwotowe stosuje się wówczas, gdy podstawa obliczenia podatku wyrażona jest w kategoriach ilościowych.
Stawka procentowa to relacja pomiędzy wielkością świadczenia podatkowego, a wielkością podstawy obliczenia podatku (np. „5%”). W praktyce podatkowej stawka procentowa - będąca, z matematycznego punktu widzenia, stopą procentową - służy do ustalania wysokości świadczenia podatkowego przy znanej wysokości podstawy obliczenia podatku.
Zastosowanie przez prawodawcę stawki kwotowej bądź też procentowej jest w określonej mierze sprawą techniki podatkowej, a także celów, jakie prawodawca zamierza osiągnąć przy konstruowaniu określonego podatku. Jest też w dużej mierze konsekwencją wyboru rodzaju podstawy opodatkowania (a następnie obliczenia podatku). Jeżeli podstawa opodatkowania wyrażona jest ilościowo, to zastosowanie znaleźć mogą wyłącznie stawki kwotowe.
Stawki procentowe mogą - w odniesieniu do konkretnego podatku - mieć postać stawki stałej, albo też skali podatkowej .
Stawka procentowa stała występuje wtedy, gdy jedna i ta sama stawka znajduje w danym podatku zastosowanie do obliczania wysokości świadczenia podatkowego niezależnie od tego, jaka jest wielkość podstawy obliczenia podatku. Tę samą stawkę stosuje się więc zarówno dla niskich, jak i wysokich wartości podstawy obliczenia podatku. Relacja pomiędzy dowolną wielkością podstawy obliczenia podatku a wielkością świadczenia podatkowego jest wówczas stale ta sama r wyraża się stopą procentową, której punktowa wysokość odpowiada przyjętej stawce procentowej. Te same, stałe proporcje pomiędzy wysokością świadczenia podatkowego a wielkością podstawy obliczenia podatku pozwalają mówić w takim wypadku o opodatkowaniu proporcjonalnym. Tak więc efekt opodatkowania proporcjonalnego osiąga się najczęściej (chociaż nie jest to jedyny sposób) przez zastosowania stałej stawki procentowej.
Przeciwieństwem stałej stawki procentowej są skale podatkowe. Skala podatkowa to zbiór uporządkowanych -
rosnąco lub malejąco - stawek procentowych, znajdujących za-stosowanie do różnej wielkości podstawy obliczenia podatku. Skala podatkowa zbudowana jest z:
a)    przedziałów podstawy obliczenia podatku, przedstawio-nych w postaci wielkości granicznych (np. „od 1 do 1000 zł” ), oraz
b)    odpowiadaj ących tym przedziałom stawek podatkowych (np. „5%”).