Typy skal podatkowych

Wyróżnia się dwa podstawowe typy skal podatkowych, tj. skalę progresywną i skałę regresywną.    Istotą skali podatkowej progresywnej jest to, że wraz
ze wzrostem podstawy obliczenia podatku rośnie wysokość stawek podatkowych, służących do obliczania wysokości świadczenia podatkowego. W wypadku zastosowania takiej skali podatkowej wielkość świadczenia podatkowego wzrasta wraz ze wzrostem podstawy obliczenia podatku, z tym że świadczenie podatkowe rośnie zawsze szybciej, niż wielkość podstawy obliczenia podatku.
Zarówno w piśmiennictwie podatkowoprawnym, jak i w publicystyce społeczno-gospodarczej często można spotkać ocenę progresji w takim czy innym podatku i nazywanie jej progresją łagodną, umiarkowaną bądź ostrą. Należy powiedzieć, że określenia te mają charakter względny i taki podział skal progresywnych ma wyłącznie orientacyjne znaczenie, nie będąc opartym na żadnym precyzyjnym kryterium. Można co najwyżej powiedzieć, że pewna skala podatkowa charakteryzuje się progresją ostrzejszą niż inna, której progresja jest łagodniejsza (gdyż w tej pierwszej tempo wzrostu stawek podatkowych jest większe, niż ma to miejsce w wypadku skali drugiej).
Pewnym wariantem skali podatkowej progresywnej jest skala nazywana degresywną. Charakteryzuje się ona tym, że - podobnie jak w wypadku klasycznej skali progresywnej -jej stawki przy małych wielkościach podstawy obliczania podatku rosną, ale przedział otwarty (ostatni) skali podatkowej pojawia się już przy relatywnie niskiej wielkości - w porównaniu z klasycznymi skalami progresywnymi - podstawy opodatkowania, a jednocześnie w przedziale tym stosuje się niezbyt wysoką stawkę podatkową.
Przeciwieństwem skali progresywnej - z punktu widzenia relacji pomiędzy podstawą obliczenia podatku a stawka-mi podatkowymi - jest skala podatkowa regresywna. Istotą skali podatkowej regresywnej jest to, że wraz ze wzrostem podstawy obliczenia podatku maleją stawki podatkowe. Regresję określonej skali podatkowej można - podobnie jak to ma miejsce w wypadku skali podatkowej progresywnej - określić jako umiarkowaną, łagodną bądź też ostrą. W zależności od stopnia regresji, wraz ze wzrostem podstawy obliczenia podatku świadczenie podatkowe może maleć, utrzymywać się na tym samym poziomie bądź też rosnąć - zawsze jednak wolniej niż podstawa obliczenia podatku.
Zastosowanie skal regresywnych w konstrukcji podatków zdarza się bardzo rzadko; obecnie spotyka się taką skalę w opłacie skarbowej pobieranej od umowy spółki, gdzie stawka uzależniona jest od wysokości kapitału zakładowego.
Skale podatkowe progresywne mogą być skonstruowane w rozmaity sposób. Wyróżniamy przede wszystkim skale podatkowe oparte o zasadę progresji globalnej oraz skale oparte o zasadę progresji ciągłej.
Wyjaśnienie tych zasad wymaga ponownego spojrzenia na części składowe skali podatkowej, tj. część zawierającą przedziały podstawy obliczenia podatku oraz część zawierającą przypisane tym przedziałom stawki podatkowe.